Σύγχρονη αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας ισχίου στον νέο ασθενή

Στους νεότερους και δραστήριους ασθενείς με τελικού σταδίου οστεοαρθρίτιδα ισχίου, η επιλογή της κατάλληλης επέμβασης πρέπει να συνδυάζει μακροχρόνια επιβίωση του εμφυτεύματος, χαμηλή φθορά, σταθερότητα, αποκατάσταση της ανατομίας και δυνατότητα επιστροφής σε υψηλό επίπεδο δραστηριότητας.

Η ολική αρθροπλαστική ισχίου (THA) παραμένει η καθιερωμένη χειρουργική θεραπεία της προχωρημένης οστεοαρθρίτιδας, ενώ η αρθροπλαστική επιφανείας (Hip Resurfacing Arthroplasty – HRA) μπορεί να αποτελέσει εναλλακτική λύση σε αυστηρά επιλεγμένους νέους και δραστήριους ασθενείς.

Κεραμική αρθροπλαστική επιφανείας

Η κλασική αρθροπλαστική επιφανείας διατηρεί τη μηριαία κεφαλή και τον αυχένα, προσφέροντας μεγάλη διάμετρο άρθρωσης και σημαντική διατήρηση του οστικού υποστρώματος. Αυτό την καθιστά ιδιαίτερα ελκυστική για ορισμένους πολύ δραστήριους νέους ασθενείς.

Η νεότερη κεραμική αρθροπλαστική επιφανείας – ceramic-on-ceramic hip resurfacing επιχειρεί να διατηρήσει αυτά τα πλεονεκτήματα χωρίς τα προβλήματα των μεταλλικών ιόντων που χαρακτήρισαν τα παλαιότερα συστήματα με μεταλλικές επιφάνειες (metal 0n metal).

Τα καλύτερα διαθέσιμα δεδομένα είναι ενθαρρυντικά αλλά ακόμη πρώιμα. Σε διεθνή πολυκεντρική μελέτη 200 ασθενών, με μέση παρακολούθηση 3,5 ετών, παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση των κλινικών αποτελεσμάτων, χωρίς κατάγματα, οστεόλυση ή χαλάρωση και μόλις δύο αναθεωρήσεις. Το 45% των ασθενών ανέφερε επιστροφή σε δραστηριότητες υψηλής καταπόνησης. Οι ίδιοι οι συγγραφείς, ωστόσο, επισημαίνουν ότι απαιτούνται μακροχρόνια δεδομένα πριν από την ευρεία υιοθέτηση της τεχνολογίας.

Ο σημαντικός ρόλος της ποιότητας του οστού

Η αρθροπλαστική επιφανείας βασίζεται στη διατήρηση της μηριαίας κεφαλής και του αυχένα. Κατά συνέπεια, η καλή ποιότητα του οστού είναι βασική προϋπόθεση.

Σε ασθενείς με οστεοπόρωση ή σημαντικά μειωμένη οστική πυκνότητα, ο κίνδυνος μηχανικής αποτυχίας και ιδιαίτερα κατάγματος του αυχένα αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Για αυτόν τον λόγο η μέθοδος δεν αποτελεί συνήθως κατάλληλη επιλογή για οστεοπορωτικούς ασθενείς.

Η παράμετρος αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε γυναίκες με χαμηλή οστική πυκνότητα, στις οποίες η επιλογή πρέπει να είναι ακόμη αυστηρότερη. Η σωστή επιστημονική διατύπωση επομένως δεν είναι ότι «η αρθροπλαστική επιφανείας αντενδείκνυται σε όλες τις γυναίκες», αλλά ότι η οστεοπόρωση αποτελεί ουσιαστικό περιορισμό ή αντένδειξη και αφορά συχνότερα συγκεκριμένες ομάδες γυναικών.

Τι γίνεται με την ανισοσκελία;

Ένα από τα σημαντικότερα πρακτικά πλεονεκτήματα της ολικής αρθροπλαστικής έναντι της αρθροπλαστικής επιφανείας είναι η μεγαλύτερη δυνατότητα ελέγχου της εμβιομηχανικής αποκατάστασης και των ανατομικών παραμέτρων.

Η κεραμική αρθροπλαστική επιφανείας διατηρεί τη μηριαία κεφαλή και τον αυχένα και επομένως δεν επιτρέπει με την ίδια ευχέρεια διόρθωση σημαντικής προϋπάρχουσας ανισοσκελίας. Η ίδια η βιβλιογραφία αναφέρει ότι η διόρθωση μεγάλης ανισοσκελίας με αρθροπλαστική επιφανείας είναι δύσκολη και ότι για σημαντική επιμήκυνση έχουν περιγραφεί ακόμη και πρόσθετες οστεοτομίες.

Αντίθετα, στην ολική αρθροπλαστική ο χειρουργός μπορεί να ελέγξει πλήρως το μήκος του σκέλους, όλες τις ανατομικές παραμέτρους, το κέντρο περιστροφής και τη θέση των εμφυτευμάτων με πολύ μεγαλύτερη ευελιξία και πολλαπλές λύσεις.

Η σύγχρονη ολική αρθροπλαστική: κεραμική κεφαλή μεγάλης διαμέτρου με σύγχρονο πολυαιθυλενιο (large ceramic head + HXLPE)

Για τον νέο ασθενή, μία από τις πλέον καλά τεκμηριωμένες επιλογές είναι σήμερα η κεραμική κεφαλή σε συνδυασμό με πολυαιθυλένιο υψηλής διακλάδωσης (HXLPE).

Η μακροχρόνια βιβλιογραφία είναι πολύ ισχυρή. Μελέτες σε ασθενείς ηλικίας ≤50 ετών με παρακολούθηση τουλάχιστον 15 ετών αναφέρουν εξαιρετικά χαμηλή φθορά, απουσία αναθεωρήσεων λόγω οστεόλυσης και πολύ υψηλή επιβίωση των εμφυτευμάτων.

Ακόμη πιο σημαντικά, συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2026 και περιέλαβε 1.587 ισχία σε ασθενείς κάτω των 50 ετών βρήκε 98% επιβίωση χωρίς αναθεώρηση, με μέση παρακολούθηση 14,1 έτη και εξαιρετικά χαμηλό ρυθμό γραμμικής φθοράς, περίπου 0,024 mm/έτος.

Πρόσφατη επίσης μελέτη κεραμικών κεφαλών τέταρτης γενιάς με HXLPE σε ασθενείς ≤50 ετών έδειξε 100% επιβίωση στα 15 έτη, με εξαιρετικά χαμηλό ρυθμό φθοράς.

Μεγάλη κεραμική κεφαλή: πόσο μεγάλη;

Η χρήση μεγαλύτερης κεφαλής αυξάνει το εύρος κίνησης πριν από πρόσκρουση και μειώνει τον κίνδυνο εξαρθρήματος. Τυχαιοποιημένες και παρατηρητικές μελέτες έχουν δείξει πλεονέκτημα της κεφαλής 36 mm έναντι μικρότερων κεφαλών ως προς τη σταθερότητα.

Ωστόσο, δεν ισχύει ότι «όσο μεγαλύτερη τόσο καλύτερη». Η κεφαλή πρέπει να επιλέγεται σε συνάρτηση με το μέγεθος του εμφυτεύματος κοτύλης και το διαθέσιμο πάχος του ένθετου πολυαιθυλενίου. Η βιβλιογραφία υποστηρίζει σαφώς τα 36 mm σε κατάλληλες κοτύλες, ενώ η καθολική χρήση 40–44 mm δεν είναι απαραίτητα τεκμηριωμένα ανώτερη.

Το πρόσθετο πλεονέκτημα της ρομποτικής THA

Η σύγχρονη ολική αρθροπλαστική μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί με ρομποτική υποβοήθηση και προεγχειρητικό σχεδιασμό με αξονική τομογραφία – CT-based robotic planning και robotic-arm assistance (ΜΑΚΟ).

Η βιβλιογραφία του 2024–2026 δείχνει ότι η ρομποτική THA με το ρομποτικό σύστημα ΜΑΚΟ επιτυγχάνει μεγαλύτερη ακρίβεια στην τοποθέτηση της κοτύλης και στην αποκατάσταση του κέντρου περιστροφής, της πλάγιας απόκλισης και του μήκους του σκέλους.

Πολυκεντρική μελέτη του 2025 έδειξε καλύτερη ακτινολογική αποκατάσταση της ανισοσκελίας και των ανατομικών παραμέτρων στη ρομποτική ομάδα, αν και η διαφορά στην υποκειμενική αίσθηση ανισοσκελίας μετά από τρία χρόνια δεν ήταν στατιστικά σημαντική.

Αυτό είναι σημαντικό να διατυπώνεται σωστά προς τους ασθενείς: η ρομποτική αυξάνει την ακρίβεια εκτέλεσης του προεγχειρητικού σχεδιασμού· δεν έχει ακόμη αποδειχθεί ότι προσφέρει σε όλους τους ασθενείς ανώτερα μακροχρόνια κλινικά αποτελέσματα. Μετα-αναλύσεις τυχαιοποιημένων μελετών δείχνουν μεγαλύτερη ακρίβεια, αλλά όχι σταθερά κλινικά σημαντική υπεροχή.

Μπορεί η αρθροπλαστική επιφανείας να γίνει ρομποτικά;

Εδώ χρειάζεται προσοχή.

Υπάρχουν συστήματα ψηφιακής πλοήγησης  – computer-assisted navigation για αρθροπλαστική επιφανείας και η βιβλιογραφία δείχνει ότι μπορούν να μειώσουν τις μεγάλες αποκλίσεις στην τοποθέτηση του μηριαίου εμφυτεύματος. Μάλιστα, μετα-ανάλυση του 2025 βρήκε καλύτερη ακρίβεια τοποθέτησης με ψηφιακή πλοήγηση, χωρίς όμως αποδεδειγμένη βελτίωση των κλινικών αποτελεσμάτων.

Το 2026 δημοσιεύθηκαν και 10ετή αποτελέσματα για αρθροπλαστική επιφανείας με ψηφιακή πλοήγηση (navigation-assisted resurfacing), με παρόμοια επιβίωση σε σχέση με τη συμβατική τεχνική αλλά λιγότερες μεγάλες αποκλίσεις ευθυγράμμισης και μικρότερη ακτινολογική χαλάρωση του μηριαίου εμφυτεύματος.

«Η αρθροπλαστική επιφανείας μπορεί να υποβοηθηθεί από συστήματα ψηφιακής πλοήγησης – computer navigation, όμως δεν διαθέτει σήμερα την ίδια καθιερωμένη και ευρέως χρησιμοποιούμενη ολοκληρωμένη ρομποτική πλατφόρμα ΜΑΚΟ με λεπτομερή προεγχειρητικό σχεδιασμό με αξονική τομογραφία και υποβοήθηση με ρομποτικό βραχίονα που χρησιμοποιείται στην ολική αρθροπλαστική ισχίου»

Κεραμική αρθροπλαστική επιφανείας vs ρομποτική ολική αρθροπλαστική ισχίου

Συμπέρασμα

Για έναν πολύ νέο, δραστήριο, συνήθως άνδρα ασθενή με εξαιρετική ποιότητα οστού, φυσιολογική ή σχεδόν φυσιολογική ανατομία και χωρίς σημαντική ανισοσκελία, η κεραμική αρθροπλαστική επιφανείας (ceramic hip resurfacing) αποτελεί μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα επιλογή διατήρησης οστικού υποστρώματος.

Ωστόσο, η σύγχρονη ολική αρθροπλαστική με κεραμική κεφαλή και σύγχρονο ένθετο πολυαιθυλενίου – HXLPE, ιδιαίτερα όταν πραγματοποιείται με εξατομικευμένο προεγχειρητικό σχεδιασμό με αξονική τομογραφία και ρομποτική υποβοήθηση, διαθέτει σήμερα πολύ ισχυρότερα μακροχρόνια δεδομένα, εφαρμόζεται σε πολύ ευρύτερο φάσμα ασθενών και παρέχει μεγαλύτερο έλεγχο του μήκους του σκέλους, ταν ανατομικών παραμέτρων και της συνολικής βιομηχανικής αποκατάστασης.

Με τα σημερινά δεδομένα, επομένως, η κεραμική αρθροπλαστική επιφανείας (ceramic hip resurfacing) δεν πρέπει να παρουσιαστεί ως ανώτερη τεχνική νέας γενιάς που θα αντικαταστίσει την ολική αρθροπλαστική στο μέλλον, αλλά ως εξειδικευμένη εναλλακτική για πολύ συγκεκριμένη ομάδα νέων ασθενών.

Επιλεγμένη βιβλιογραφία PubMed

1. Lin D, Xu J, Weinrauch P, et al. Two-Year Results of Ceramic-on-Ceramic Hip Resurfacing in an International Multicenter Cohort. J Arthroplasty. 2024;39:2800-2806. PMID 38782243.
2. Za P, Casciaro C, Papalia GF, et al. Hip resurfacing versus total hip arthroplasty: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Int Orthop. 2024;48:2589-2601. PMID 39107628.
3. Shanaa J, Asad S, Mitchell W, et al. Increased Operative Time yet Enhanced Accuracy in Computer-Assisted vs Mechanical Hip Resurfacing Arthroplasty. JBJS Rev. 2025;13(4). PMID 40259460.
4. Menakaya CU, et al. 10-Year Results of Metal-On-Metal Hip Resurfacing With Computer-Assisted Navigation. J Arthroplasty. 2026;41:S62-S69. PMID 42134635.
5. Randall ZD, Mologne MS, Gaziano DJ, et al. Minimum 10-Year Outcomes of Total Hip Arthroplasty With Highly Cross-Linked Polyethylene in Patients Under 50 Years. J Arthroplasty. 2026;41:2879-2886.e1. PMID 41412352.
6. Adil SA, Gutbrod JT, Shah VP, et al. Minimum 10-Year Follow-Up of Patients 50 Years or Less Undergoing THA With Fourth-Generation Ceramic Heads on HXLPE. J Arthroplasty. 2026. PMID 40930468.
7. Total hip arthroplasty using highly cross-linked polyethylene in patients aged 50 years and younger: minimum 15-year follow-up. Bone Joint J. 2021;103-B:78-83. PMID 34192900.
8. Wear, Osteolysis, and Aseptic Loosening Following THA in Young Patients with HXLPE: A Review of Studies with Follow-Up over 15 Years. J Clin Med. 2023. PMID 37892754.
9. Zhang J, Tian H, Shi Z, et al. Can Robot-Assisted THA Improve the Incidence of Self-Reported Leg-Length Discrepancy? J Arthroplasty. 2025;40:2353-2362.e2. PMID 40015382.
10. Bensa A, Pagliazzi G, Miele A, et al. Robotic-Assisted THA Provides Greater Implant Placement Accuracy… J Arthroplasty. 2025;40:1921-1931. PMID 39710214.
11. Comparing cup placement, leg length, and offset discrepancy after THA between CT-based robotic arm-assisted and navigation systems. 2025. PMID 39740687.
12. Clinical, functional, and radiological outcomes of robotic assisted versus conventional THA: systematic review and meta-analysis of RCTs. 2024. PMID 38888718.
13. Howie DW, et al. Large femoral heads decrease the incidence of dislocation after total hip arthroplasty: a randomized controlled trial. JBJS Am. 2012. PMID 22717828.
14. Wong Z, Jordan LA, Saluja A, et al. Correction of Acquired Leg Length Discrepancy after Hip Resurfacing Arthroplasty by Revision Resurfacing. JBJS Case Connect. 2024. PMID 39208141.
15. Nielson T, et al. Large Femoral Heads in THA With Vitamin E Highly Cross-Linked Polyethylene. J Arthroplasty. 2022;37:S685-S691. PMID 35227535