Η μερική μηνισκεκτομή είναι μια ευρέως διαδεδομένη μέθοδος αποκατάστασης του μηνίσκου, κατά την οποία ο χειρουργός προβαίνει στην αρθροσκοπική αφαίρεση μόνο του κατεστραμμένου ή εκφυλισμένου τμήματος και όχι ολόκληρου του μηνίσκου. Η επέμβαση στηρίζεται στην πεποίθηση ότι όταν ένας ασθενής παρατηρεί εκτεταμένο πόνο στην εσωτερική πλευρά του γόνατος, η αιτία είναι ρήξη του έσω μηνίσκου και επομένως για την ανακούφιση του πόνου αρκεί η αφαίρεση του κατεστραμμένου τμήματος του μηνίσκου.
Τι δείχνει η νέα μελέτη για τη μερική μηνισκεκτομή
Γι’ αυτό και «ιατρική ανατροπή» προκαλούν τα ευρήματα της FIDELITY, δηλαδή της Finnish Degenerative Meniscal Lesion Study, μιας 10ετούς μελέτης παρακολούθησης, σύμφωνα με την οποία η μερική αφαίρεση μηνίσκου δεν βελτιώνει τα συμπτώματα ή τη λειτουργική ικανότητα των ασθενών.
Η μελέτη FIDELITY είναι μοναδική τόσο ως προς τον ερευνητικό σχεδιασμό της, δηλαδή την ομάδα ελέγχου με εικονική επέμβαση, όσο και ως προς τη 10ετή παρακολούθηση ασθενών. Για τη διενέργειά της, ασθενείς με εκφυλιστικές ρήξεις μηνίσκου που επιλέχθηκαν τυχαία υποβλήθηκαν είτε σε μερική μηνισκεκτομή είτε σε εικονική χειρουργική επέμβαση, δηλαδή placebo surgery. Κατά την εικονική χειρουργική επέμβαση πραγματοποιήθηκε κανονικά η προετοιμασία του χειρουργείου, η αναισθησία του ασθενούς και η τομή, χωρίς όμως οι χειρουργοί να προβούν σε καμία αφαίρεση ή παρέμβαση.
Τα αποτελέσματα της μελέτης FIDELITY
Τα αποτελέσματα, τα οποία βασίστηκαν σε παραμέτρους όπως ο βαθμός ικανοποίησης του ασθενούς, η επιστροφή στις φυσιολογικές δραστηριότητες, οι πιθανοί τραυματισμοί και η συμπτωματολογία από τον μηνίσκο, έδειξαν να συγκλίνουν κατά μέσο όρο ανάμεσα στις δύο ομάδες, από την αρχή έως τους 24 μήνες μετά το χειρουργείο. Κατά τη δεκαετή παρακολούθηση, οι ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε μερική μηνισκεκτομή αντιμετώπισαν περισσότερα συμπτώματα, μειωμένη λειτουργικότητα και αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης της οστεοαρθρίτιδας, με μεγαλύτερες πιθανότητες μεταγενέστερης χειρουργικής επέμβασης στο γόνατο, δηλαδή αρθροπλαστικής γόνατος, σε σύγκριση με τους ασθενείς που είχαν υποβληθεί στην εικονική επέμβαση.
Ωστόσο, τα δεδομένα της FIDELITY δεν μπορούν να αποδείξουν αιτιώδη σχέση, διότι οι παρατηρητικές μελέτες παρέχουν στοιχεία εκ φύσεως έμμεσα.
Γιατί συνεχίζει να εφαρμόζεται η μερική μηνισκεκτομή;
Αν και αρκετές παρόμοιες μελέτες έχουν ήδη δείξει ότι η μερική μηνισκεκτομή δεν βελτιώνει τα συμπτώματα ή τη λειτουργικότητα των ασθενών ούτε βραχυπρόθεσμα, δηλαδή σε ένα έως δύο έτη, ούτε μεσοπρόθεσμα, δηλαδή σε πέντε έτη, η επέμβαση εξακολουθεί να εφαρμόζεται ευρέως σε πολλές χώρες.
Εδώ και σχεδόν μία δεκαετία, πολλοί ανεξάρτητοι οργανισμοί που εκδίδουν κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν την αποφυγή της συγκεκριμένης πρακτικής. Ωστόσο, οργανισμοί όπως η American Academy of Orthopaedic Surgeons, AAOS, και η British Association for Surgery of the Knee, BASK, συνεχίζουν να υποστηρίζουν την εφαρμογή της. Αυτό αποτελεί και απόδειξη του πόσο δύσκολο είναι να εγκαταλειφθούν ακόμα και αναποτελεσματικές θεραπείες.
Η σημασία της πολυκεντρικής συνεργασίας
Αξίζει να σημειωθεί ότι η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε σε πέντε νοσοκομεία, αποτελεί παράδειγμα ομαλής πολυκεντρικής συνεργασίας, καθώς και της αφοσίωσης των ασθενών που συμμετείχαν σε ένα ενδιαφέρον ερευνητικό έργο. Από τους αρχικούς 146 συμμετέχοντες, πάνω από το 90% συμμετείχε στο τελικό στάδιο της
